Çeçenler, 1944 yılında Ruslar tarafından Sibirya’ya sürüldüler. Bunlar, Şeyh Şamil’in, Hacı Murad’ın ve 1830’dan 1859 yılına kadar Ruslarla yılmadan savaşan en gözde mücahitlerin torunlarıydı Çalışkan çevik, tok sözlü, cesur ve savaşçı olan Kafkas Türklerinden yüz binlercesi ülkemizde yaşamaktadır. Kafkas Türkleri, tarih boyunca özgürlükler için durmadan savaşmışlardır.
18. Yüzyıl sonlarında, Kuzey Kafkasya’da İmam Mansur’la başlayan kurtuluş hareketleri, onu takip eden birkaç büyük imamın sonunda, Şeyh Şamil
’in kahramanlıklarıyla, en bü
yük yüceliğe ulaşmış ve Kafkas Kartalı’nın eşsiz mücadelesi tam 25 yıl sürmüştür.
Şeyh Şamil, endamı, bilgisi, kudreti ve sarsılmaz imanıyla, Kafkas Türklerinin gönüllerini fetheden ve kalplerini aydınlatan bir umut güneşi olmuştur.
Onun soyluluğu, kişiliği, fedakârlığı ve kahramanlıkları, daha nice yıllar, Kafkas Türklerinin kalbinde ve gönüllerinde yaşayacaktır.
30 Ağustos 1845 günü cehennemî bir ateşle ilerleyen orman yangını, hemen hemen bütün Çeçenistan’ı kaplamıştı. Prens Voronstof da, tıpkı Neron gibi, yangını büyük bir keyifle seyrediyordu.
Artık Rusların parolası belli olmuştu: Çeçenistan’da son ağaca, son taşa, son başa kadar her şeyi, yakıp yıkmak!
Çeçenistan ovalarında, yakılmayan, yıkılmayan hemen hemen hiçbir Çeçen köyü kalmamıştı. Önce Rus kuvvetleri, köyleri top ateşine tutuyor, daha sonra köylere girerek yüzlerce yanık ve yara içinde olan köylülere sahte bir merhamet gösteriyorlardı:
- Artık savunmaya imkânınız kalmadı! Çoluğunuza, çocuğunuza, kadınlarınıza acıyınız! Boş yere inat etmeyiniz! Şeyh Şamil’in peşine takılmaktan vazgeçiniz!
Ama onların Şeyh Şamil’e verdikleri bir söz vardı: “Rus’a el uzatan, Rus’tur!”
Batı Çeçenistan yakılıp yıkılmaktaydı. Hele, Germençağ ve Valarik gibi Çeçenistan’ın en önemli köyleri, son evine ve son evlâdına kadar kahramanca savunduktan sonra yerle bir edilince, cesur ve kahraman binlerce Çeçen’in yok yere kırıldıkları zannına kapılan bazı Çeçen ihtiyarları, aralarında önemli bir toplantı yaptılar.
Bu toplantıda, kanlarının son damlasına kadar Şeyh Şamil’in şanlı bayrağı altında savaşacaklarına iman etmiş olmakla beraber, köylerini ve canlarını Rus zulmünden koruyabilmek için, amansız düşmanla bir mütareke yapmayı kararlaştırdılar. Ama bu ağır teklifi Şeyh Şamile nasıl ulaştıracaklardı?
Böyle bir kararı ve teklifi Şeyh Şamil’e bildirecek kimsenin, kelleyi koltuğa alması gerekirdi.
Nihayet, meselenin kur’a ile halline karar verildi. Kur’a sonunda bir Çeçen delikanlısıyla Hazım Molla adlı bir ihtiyarın, imamları Şeyh Şamil’e gönderilmesi kararlaştırıldı. Çeçen ahalisinin dileği, önce, Şeyh Şamil’in çok saygı duyduğu ve sözünden çıkmadığı anasına ulaştırılacak, onun vasıtasıyla da, imamlarına duyurulacaktı.
Çeçen murahhasları, Şeyh Şamil’in bulunduğu Dargo’ya geldikleri zaman, Kafkas Kartalı camide topladığı halka, ateşli bir konuşma yapıyordu. Bunu fırsat bilen murahhaslar doğruca Şeyh Şamil’in annesinin yanına gittiler.
Şeyh Şamil de, camiden çıktıktan sonra annesine gitti. Annesi, büyük bir heyecan, aynı zamanda da üzüntü içindeydi. Az önce, üzerine aldığı görevin ne kadar zor olduğunu bilmesine rağmen, Çeçen murahhaslarına, oğlu nezdinde şefaatte bulunmaya söz vermişti.
Oğlunun ellerine kapanarak durumu, murahhasların anlattığı şekilde söyledi. Şamil’in yanında naipleri de vardı. Naipler, annesinin sözlerini dinlerken, Şeyh Şamil’in renginin birden solduğunu görünce, hemen dışarı çıktılar.
Bu isteğin annesi tarafından söylenmesi, Şeyh Şamil’i perişan etmişti. Böyle bir teklifte bulunan her Dağlı suç işlemiş sayılırdı.
Kafkas Kartalı can evinden yaralanmıştı. Hem de kendisini yaralayan annesiydi.
Bu yara, hiçbir yaraya benzemezdi. Çünkü anası “Çeçenistan’daki yetimleri, kimsesizleri, yiğit yavruları, anaları boş yere gâvura kıydırma!” demişti.
Şeyh Şamil’in, annesinin yanından ayrıldıktan sonra Dargo mescidine kapandığını gören naipler ve halk, pek önemli bir olayın geçtiğine inanarak, mabedin kapısında doluşmuşlardı.
Şeyh Şamil, halledemediği bir mesele karşısında ve İmamlığını yaptığı halkına ait karar vereceği zaman, daima böyle Allah’ın huzuruna koşar, günlerce duada bulunurdu.
Şeriatın hükümlerine ve içinde bulundukları savaşın kanunlarına göre, düşmana el uzatanların cezası ölümdü. El uzatmak isteyenlerin cezası ise yüz kırbaçtı.
Üçüncü günün sabahı, mescidin kapısının ardına kadar açıldığını gören naiplerle halkın heyecanı son haddini buldu. Az sonra Kafkasya’nın heybetli kartalı Şeyh Şamil, kapı önünde mermerden bir heykel gibi gözüktü. Önce, kalabalığa baktı. Sonra gözlerini yere indirerek:
- Anam cezasını çekmelidir, dedi. Yalnız, o benim anamdır! Üzerimde hudutsuz hakkı vardır. Kendisi masum ve paktır. Onun cezasını her şeyine varis olan oğlu Şamil çekecektir!
Şeyh Şamil sözlerini bitirdikten sonra, sırtındaki o heybetli Kafkas elbisesini çıkarıp yere bıraktı. Vücudunun üst tarafında sadece gömleği kalmıştı.
- Haydi, ne duruyorsunuz? diye bağırdı. Allah’ın emrini yerine getirmekte tereddüt ediyorsanız, üzerinize lânet yağar! Emrediyorum sizlere, olanca kuvvetinizle hükmü yerine getirin!
Vatanının kutsal kavgasının en büyük sembolü olan Şeyh Şamil, karşısındaki kalabalığın hâlâ tereddüt ettiğini görünce, sesini büsbütün yükselterek bağırdı:
- İmamınız olarak emrediyorum size! Gücünüzün yettiği kadar kuvvetle vurun!
İmamlarının emirlerini yerine getirmek zorunluluğunu duyan iki Çeçen muharibi, kendilerine uzatılan kamçıları alarak, yüce Kafkas Kartalını kırbaçlamaya başladılar. Mescidin önünde biriken kalabalık, kırbaç darbelerini görmemek için elleriyle yüzlerini kapamışlardı. Şeyh Şamil, kırbaç darbeleri altında en ufak bir harekette bulunmadan ve ses çıkarmadan dimdik duruyor, gömleğindeki kan lekeleri gittikçe çoğalıyordu.
Şeriatta bedel caiz olduğu için, Şeyh Şamil, her kırbaç yiyişte, Allah’ın emrini yerine getirdiğinden ötürü, bir tahammül abidesi gibi, gözlerde bir bütün yüceliyordu.
İmamın yüzünde mutlu ve minnettar bir ifade vardı.
Şeyh Şamil, son kırbacı yedikten sonra, büyük bir huşû ve rahatlık içinde “Allahü ekber” diyerek doğruldu.
Sırtındaki sızıyı duymuyor, aksine yüreğindeki sızının hafiflediğini hissediyordu.
Mescidin önünde birikmiş olan halka dönerek:
- Anamı, aracılık yapmaya düşüren adamlar yanıma gelsin, dedi.
İki Çeçen murahhası Şeyh Şamil’e yaklaştılar. Şeyh Şamil, ihtiyarla delikanlıya baktıktan sonra, yumuşak bir sesle:
- Şimdi doğruca köyünüze gidip, şeytana uyan zavallılara, burada gördüklerinizi anlatın. Benim onlara vereceğim cevap işte budur!
Devlet yönetimi için müthiş bir ders, alabilenlere...
